Geplaatst op 14 juli 2020

Het Marcusevangelie en de Hebreeuwse Bijbel

Van 13-15 oktober 2020 wordt in de Abdij Koningshoeven in Berkel-Enschot (bij Tilburg) een studieconferentie georganiseerd over de vraag: ‘Hoe gebruikt Marcus de Hebreeuwse Bijbel in zijn evangelie?’. Een driedaagse studieconferentie over het evangelie van Marcus voor mensen die wekelijks het Woord doen. De conferentie is een initiatief van de Katholieke Raad voor het Jodendom (KRJ). Begeleider is Hans Lammers, pastor en promovendus op dit onderwerp.

Deelnemers aan de conferenties in voorgaande jaren hebben gevraagd om de evangelist Marcus, aangezien deze in het jaar B (2020-2021) op het leesrooster staat. Zijn evangelie geldt als het oudste. Het werd kort voor of na de verwoesting van de tempel van Jeruzalem, in het jaar 70, geschreven voor een publiek dat bestond uit joden en niet-joden. Met het oog op laatstgenoemden, geeft de evangelist uitleg van joodse gebruiken en terminologie. In de tekst staan Aramese uitdrukkingen die een ontstaan van het evangelie suggereren in of nabij het land Israël, maar we treffen ook Latijnse woorden aan waardoor ook wel gedacht wordt aan een Romeinse oorsprong.

Al klinkt er in het evangelie duidelijke kritiek door op de joodse religieus-politieke leiding en op de tempel, toch is er zeker geen sprake van een anti-joodse houding.

De joodse context is van belang voor het verstaan van het Nieuwe Testament dat in taal en beeld zeer sterk put uit haar joodse bronnen. We worden bijgepraat over de stand van zaken m.b.t. het contextueel historisch onderzoek en richten onze focus op enkele andere joodse teksten uit die tijd, o.a. Josephus, de Dode Zee rollen en de Misjna die ons begrip van het Nieuwe Testament verdiepen; inzichten van joodse wetenschappers komen met nadruk aan bod. Daarnaast wordt aandacht gegeven aan de narratief-literaire lezing van het evangelie waarin het als samenhangend geheel met een eigen boodschap naar voren komt.

In het programma wordt rekening gehouden met de evangelieteksten die we tegenkomen in het lectionarium van jaar B. Dat kan de predikant en diens preek ten goede komen. Zo komen ‘de proloog’ van het evangelie (1e zondag van de veertigdagentijd), het bekende hoofdstuk 4 met parabels over het zaad, de lamp onder de korenmaat, het mosterdzaad (11e zondag door het jaar); het evangelie van de 22e zondag door het jaar en het evangelie dat op Sacramentsdag wordt gelezen.

We maken kennis met de nieuwste leeswijzen en aantrekkelijke werkvormen.

Programma

Dinsdag 13 oktober  
– 14.00 – 15.00 uur: Aankomst
– 15.15 – 17.15 uur: Sessie 1 – kennismaken met elkaar, daarna met de proloog van het Evangelie (Mc 1,1-15). Volgens de methode van Close reading.
– 17.45 uur: Vespers
– 18.25 uur: Maaltijd
– 19.30 – 21.30 uur: Sessie 2 – parabels van Jezus bij Marcus (Mc 4,1-34) speciaal aandacht voor het citaat uit Jesaja 6,9-10 (Mc 4,12) dat grote verlegenheid oproept. Volgens de werkwijze van het Leerhuis.

Woensdag 14 oktober 
– 06.30 uur: Lauden (facultatief)
– 07.00 – 08.30 uur: Ontbijt
– 09.15 – 11.15 uur: Sessie 3 – de rol van de leerlingen door het het hele evangelie met de herhaling van Mc 4,12 in 8,18 als ingang. Volgens een narratief-literaire lezing.
– 11.30 uur: Eucharistie
– 14.00 – 15.30 uur: Sessie 4 – joodse bronnen bij Marcus (Mc 7,1-23). Volgens een historisch-contextualiserend leeswijze.
– 16.00 – 17.30 uur: Sessie 5 – joodse context bij Marcus (Mc 7,1-23); een ‘joodse’ uitleg van de passage door Talmoedgeleerden Daniel Boyarin en Yair Furstenberg.
– 17.45 uur: Vespers
– 18.25 uur: Maaltijd

Donderdag 15 oktober
– 06.30 uur: Lauden (facultatief)
– 07.00 – 08.30 uur: Ontbijt
– 09.15 – 11.15 uur: Sessie 6 – Jezus wordt door zijn leerlingen in de steek gelaten en sterft. Is zijn dood door God gewild? (Mc 14,26-31); volgens een narratief-psychologische lezing.
– 11.30 uur: Eucharistie
– 14.00 – 15.00 uur: Evaluatie en afsluiting

Over de begeleider
Hans Lammers (1967) studeerde Moleculaire Wetenschappen in Wageningen en promoveerde daar in 1999 op een onderzoek in de Moleculaire Celgenetica. Daarna studeerde hij Theologie aan de Katholieke Theologische Universiteit in Utrecht waar hij in 2005 afstudeerde met een afstudeerscriptie over het citaat van Jesaja 29,13 in Marcus 7,6-7 en de receptie van deze passage bij de vroege kerkvaders. Van 2005 tot 2014 was hij werkzaam als pastoraal werker met profiel diaconie waarna hij inloop- en ontmoetingscentrum Oase Oosterbeek opzette dat in 2015 haar deuren opende.

Sinds 2018 werkt hij als zzp’er vanuit zijn eigen bureau ‘Sterke Verhalen’ in de rol van pastor in de gemeente Renkum waar hij in het bijzonder mensen begeleidt voor wie het meekomen in onze samenleving geen eenvoudige opgave is en bij ekklesia De Zijp in Arnhem waar hij verantwoordelijk is voor het ontwikkelen van het aanbod op het terrein van ‘leren’.

Sinds 2009 werkt hij aan een promotieonderzoek naar de tekstvorm en functie van alle Oude Testament citaten in het Marcusevangelie, een onderzoek dat bijna afgerond is. Hans is getrouwd en vader van drie zonen.

Praktische informatie:
– Data: dinsdagmiddag 13 oktober t/m donderdagmiddag 15 oktober 2020
– Waar: Abdij OLV van Koningshoeven in Berkel-Enschot
– Routebeschrijving: klik hier
– Kosten: € 200,- Vrienden van de KRJ betalen € 150,- Alle deelnemers krijgen een eenpersoonskamer. Toiletten en douches moeten met anderen worden gedeeld.
– Maaltijden: deelnemers worden door Abdij Koningshoeven sobere, mild vegetarische maaltijden aangeboden, zonder vlees maar met vis of ei. Als u het op tijd meldt, kunnen ook zoutloze, visloze of glutenvrije maaltijden verzorgd worden.
– Zelf meenemen: handdoek, dekbedovertrek en kussen- en ondersloop én natuurlijk een Bijbel!
– Voor meer informatie over gebedstijden: klik hier.
– Aanmelden: via info@katholiekeraadjodendom.nl

Let op: aan deze studieconferentie kunnen maximaal 10 personen deelnemen ivm afstand corona-virus.

Bron: KRJ


  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.