Recensie van ‘Uit de Joodse Bijbel’ van Piet van Midden
Jarenlang heeft Piet van Midden dagelijks enkele verzen uit de Bijbel vertaald uit het Hebreeuws en toegelicht in korte filmpjes. Deze minicolleges of Efemeriden (eendagsvlinders) werden op doordeweekse dagen als URL uitgezonden. Later werd het ritme zo-nu-en-dan en uiteindelijk stopte de reeks op Pinksteren 2026 met de 2000ste aflevering.
Door: Cor Sinnema | foto: Pixabay
Honderd-en-één van deze verrassende teksten (de krenten uit de pap) zijn nu in dit boekje gebundeld. Ze zijn bedoeld als een handreiking en een uitnodiging om mee te lezen en de kennis fris te houden. Dat laatste is Van Midden wel toevertrouwd. Zoals bekend won hij in 2015 de Onderwijsinnovatieprijs van Tilburg University. Als docent Hebreeuws aan Tilburg University en als predikant in de Protestantse Kerk in Nederland heeft hij veel pastores en predikanten wegwijs gemaakt in het Hebreeuws, de grondtaal van de Joodse Bijbel.
Het gaat hem nadrukkelijk om het lezen en verstaan van de Bijbelse teksten. Dat blijkt uit openingszinnen als: “Bijbellezen levert je verbazing op” (005), “Bijbellezen is bepaald verrassend” (008) en “Bijbellezen is vaak een vorm van identificeren” (024), “Het wil wat met die Bijbeltekst”(025) “Als je in de bijbel het woordje ‘ik’ leest, wordt vaak ‘wij’ bedoeld” (055).
De teksten geven commentaar op een verhaal, op een vers of op een enkel woord. Zelfs op een woordje dat door de vertalers is vergeten. Meer dan de helft van de teksten gaat over de Tora. Van Midden behandelt natuurlijk alle tien plagen van Egypte en de tien geboden. Hij valt voor de uitleg graag terug op een Joodse of rabbijnse verklaring of midrasj, want zo schrijft hij aan het eind in de verantwoording: “Ik sta op de schouders van voorgangers”. Hij legt bijvoorbeeld uit wat we onder een Hebreeër moeten verstaan en wat het Oudnederlandse verbidden betekent: door bidden of smeken iemand overhalen of vermurwen. Zijn commentaren zijn meestal niet langer dan een bladzijde en zijn kort en bondig geformuleerd. De flaptekst noemt ze ‘dagmeditaties’. Meestal is hij het eens met de keuze van de vertalingen in NBV21 die hij ernaast legt. Soms is hij het er duidelijk mee oneens. Ze zijn dan naar zijn gevoel te zwak of te sterk uitgedrukt. Want het let nauw bij het Hebreeuws. Een enkele keer verwijt hij de vertalers dat ze voor een parafrase kozen waar het om een vertaling had moeten gaan.
Van Midden blijft je, evenals de Bijbel zelf, met zijn publicatie verrassen en verbazen, zonder dat er één Hebreeuwse letter in staat. Voor het gebruik is het handig dat er aan het eind een register van Bijbelteksten is opgenomen. Het blijft boeiend om in de leer te zijn bij deze schoolmeester uit de Amsterdamse School. Je hoort hem zijn tekst bijna uitspreken, met gevoel voor humor, vooral in de titels.
Boekgegevens
Uit de Joodse Bijbel. 101 verrassende teksten, door Piet van Midden, KokBoekencentrum Uitgevers, Utrecht, ISBN 978 90 435 4540 2, 2026, 124 blz. € 15,99
Cor Sinnema is permanent diaken in het bisdom Den Bosch.
